Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman rozpoczął misję, która ma dostarczyć nowych danych o planetach pozasłonecznych, ciemnej energii i strukturze Wszechświata. W przygotowaniu projektu uczestniczyli również naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego, w tym dr hab. Przemysław Mróz i prof. Radosław Poleski.
Teleskop wystartował 30 sierpnia i zmierza w kierunku drugiego punktu Lagrange’a, położonego około 1,6 mln kilometrów od Ziemi. Jego podstawowa misja ma potrwać pięć lat. Jedną z najważniejszych zalet urządzenia jest bardzo szerokie pole widzenia. Główny instrument może jednocześnie obserwować obszar nieba około 100 razy większy niż kamera Kosmicznego Teleskopu Hubble’a.
Dzięki temu Roman będzie prowadził wielkoskalowe przeglądy nieba. Obserwacje milionów galaktyk i odległych supernowych mają pomóc naukowcom lepiej zrozumieć przyspieszającą ekspansję Wszechświata i naturę ciemnej energii.
Istotną częścią misji będą również badania planet pozasłonecznych. Teleskop będzie wielokrotnie obserwował setki milionów gwiazd w centralnych rejonach Drogi Mlecznej, wykorzystując m.in. metodę tranzytów i mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Dr hab. Przemysław Mróz przewiduje, że dzięki tym obserwacjom uda się odkryć około 100 tys. egzoplanet i znacznie poszerzyć wiedzę o ich masach oraz odległościach od gwiazd.
Szczególne znaczenie będzie miało poszukiwanie planet swobodnych, które przemieszczają się w przestrzeni bez związku z żadną gwiazdą. Obserwacje prowadzone wcześniej m.in. przez polski projekt OGLE dostarczyły dowodów na istnienie takich obiektów. Roman może znaleźć ich co najmniej kilkaset, pozwalając lepiej zbadać ich właściwości i pochodzenie.
Teleskop wyposażono również w eksperymentalny koronograf, który blokuje światło gwiazdy i może umożliwić bezpośrednie obserwowanie krążących wokół niej planet oraz dysków pyłowych. Polscy astronomowie uczestniczyli w przygotowaniu algorytmów i kodów komputerowych służących do analizy danych z misji.
Zdaniem dr. Mroza najciekawszym rezultatem pracy teleskopu mogłoby jednak być odkrycie zjawisk, których obecnie naukowcy w ogóle nie przewidują. Ogromne przeglądy nieba stwarzają bowiem szansę na zaobserwowanie obiektów lub procesów dotąd nieznanych astronomii.
Źródła:
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C114690%2Castronom-teleskop-nancy-grace-roman-moze-odkryc-cos-czego-dzis-nie
EPA/NASA/JOEL KOWSKY
