Narodowe Centrum Badań i Rozwoju opublikowało analizy dotyczące dwóch strategicznych obszarów: polskiego sektora kosmicznego oraz rynku metali ziem rzadkich. Raporty pokazują zarówno rosnący potencjał krajowych firm i naukowców, jak i bariery ograniczające rozwój tych dziedzin.
Polski sektor kosmiczny zaczął intensywniej rozwijać się po przystąpieniu kraju do Europejskiej Agencji Kosmicznej w 2012 roku. W 2024 roku jego wartość szacowano na około 2 mld zł, a działało w nim ponad 400 firm i około 15 tys. specjalistów. Technologie kosmiczne są również coraz mocniej obecne na uczelniach – około 50 jednostek naukowych regularnie prowadzi badania w tej dziedzinie, a na kierunkach istotnych dla branży kształci się ponad 27 tys. studentów.
Rośnie także liczba projektów badawczo-rozwojowych związanych z kosmosem. W 2017 roku realizowano ich 20, a w 2024 już 179. W latach 2017–2025 ich łączna wartość sięgnęła prawie 6 mld zł. NCBR w latach 2008–2024 dofinansowało 124 projekty o wartości 1,1 mld zł, obejmujące m.in. technologie satelitarne, obserwację Ziemi, nawigację oraz systemy napędowe.
Eksperci wskazują jednak, że dalszy rozwój branży wymaga większego finansowania badań i mocniejszego wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw. Szansą dla Polski mogą być m.in. technologie usuwania śmieci kosmicznych, sztuczna inteligencja, satelitarne centra danych i komunikacja kwantowa.
Druga analiza dotyczy metali ziem rzadkich, wykorzystywanych m.in. w elektronice, energetyce odnawialnej, motoryzacji, medycynie i przemyśle obronnym. Polska posiada bardzo niewielkie własne zasoby tych surowców, dlatego istotnym kierunkiem może być ich odzyskiwanie z odpadów elektronicznych, przemysłowych i pokopalnianych.
W latach 2017–2025 polskie jednostki naukowe realizowały 117 projektów związanych z metalami ziem rzadkich, jednak większość dotyczyła ich wykorzystania w nowych materiałach, a nie odzysku. NCBR finansowało tylko pięć projektów bezpośrednio poświęconych pozyskiwaniu tych pierwiastków, głównie poprzez recykling. Opracowane rozwiązania nie trafiły dotąd do przemysłu, przede wszystkim ze względu na brak ekonomicznej opłacalności.
Według autorów analiz potrzebne jest bardziej ukierunkowane wsparcie technologii materiałowych, obejmujące m.in. recykling surowców krytycznych, nowe metody identyfikacji złóż, substytucję oraz poszukiwanie nowych zastosowań metali ziem rzadkich.
Źródło:
https://www.gov.pl/web/ncbr/analiza-ncbr-polski-sektor-kosmiczny-i-metale-ziem-rzadkich
