Naukowcy z Politechniki Wrocławskiej i amerykańskiej firmy Genentech opracowali nową metodę hamowania pyroptozy, czyli programowanej śmierci komórki połączonej z silną reakcją zapalną. Wyniki badań zespołów kierowanych przez prof. Marcina Porębę i prof. Vishvę M. Dixita opublikowano w czasopiśmie „Nature”.
Pyroptoza jest jednym z mechanizmów obronnych organizmu, pomagającym zwalczać m.in. infekcje. Problem pojawia się wtedy, gdy reakcja staje się zbyt intensywna i prowadzi do nadmiernego stanu zapalnego oraz uszkodzenia tkanek. Dotychczas stosowane eksperymentalnie inhibitory kaspaz prozapalnych mogły oddziaływać również na zdrowe komórki, ograniczając ich skuteczność.
Badacze zastosowali inne podejście. Zaprojektowali związki, które słabo przenikają przez prawidłową błonę komórkową. Gdy jednak pyroptoza już się rozpoczyna, białko gasdermina D tworzy w błonie pory. Naukowcy wykorzystali je jako drogę, przez którą inhibitor może dostać się przede wszystkim do komórek objętych procesem zapalnej śmierci.
Eksperymenty wykazały, że pyroptozę można zahamować nawet po jej rozpoczęciu. Inhibitory blokowały dalsze działanie kaspaz, ograniczały powstawanie kolejnych porów i uwalnianie substancji wywołujących stan zapalny. Część komórek odzyskiwała nawet zdolność wzrostu i podziału. Efekt ograniczenia reakcji zapalnej potwierdzono również w badaniach na myszach.
Autorzy podkreślają, że opracowane rozwiązanie nie jest jeszcze gotowym lekiem, ale może otworzyć nowy kierunek badań nad terapiami chorób związanych z nadmiernym stanem zapalnym, takich jak sepsa czy ostra niewydolność oddechowa. Projekt połączył kompetencje z zakresu chemii biologicznej, enzymologii i biologii komórki, a prace zespołu Politechniki Wrocławskiej były finansowane przez Narodowe Centrum Nauki w ramach grantu OPUS 15.
Źródła:
https://www.ncn.gov.pl/aktualnosci/2026-08-07-nie-dopuscic-do-smierci-komorki
Gasdermin D-mediated delivery of caspase inhibitors to suppress pyroptosis, Nature, 03.08.2026
