Starolasy należą do najcenniejszych ekosystemów leśnych, ale samo określenie, które lasy należy do nich zaliczać, nie jest proste. W literaturze naukowej funkcjonuje ponad sto definicji, różniących się m.in. podejściem do wieku drzew, struktury lasu oraz śladów działalności człowieka. Wspólnym elementem jest zwykle duże znaczenie naturalnych procesów ekologicznych i cech charakterystycznych dla późnych faz rozwoju lasu.
Przy identyfikowaniu starolasów bierze się pod uwagę m.in. wiek i rozmiary drzew, obecność martwego drewna, wielowarstwową strukturę drzewostanu oraz przebieg naturalnej sukcesji. Sam wiek nie jest jednak wystarczającym kryterium, ponieważ tempo rozwoju lasów i długość życia poszczególnych gatunków znacznie się różnią. Dlatego bardziej miarodajne jest jednoczesne uwzględnianie kilku cech ekosystemu.
W Polsce jako starolasy wytypowano dotychczas nieco ponad 83 tys. hektarów lasów, podczas gdy zakładany cel wynosi około 180 tys. hektarów. Takie ekosystemy są szczególnie ważne dla zachowania bioróżnorodności, ponieważ tworzą siedliska dla wielu organizmów rzadko występujących w młodszych lasach. Stanowią również duży magazyn węgla, choć młodsze drzewostany zazwyczaj szybciej pochłaniają dwutlenek węgla z atmosfery.
Jednym z najważniejszych problemów jest wybór sposobu ochrony starolasów. Zwolennicy ochrony biernej wskazują, że naturalnych procesów zachodzących przez dziesięciolecia lub stulecia nie da się odtworzyć za pomocą standardowej gospodarki leśnej. Z kolei argumentem za ostrożnym aktywnym zarządzaniem są rosnące zagrożenia związane m.in. z suszami, pożarami, zamieraniem drzew i gradacjami owadów.
Aktywna ochrona nie musi przy tym oznaczać pozyskiwania drewna. Jej celem może być zwiększanie odporności lasu na zmieniające się warunki środowiskowe. Z drugiej strony każda ingerencja może wpływać na naturalne procesy, dlatego decyzje powinny być poprzedzone oceną konkretnego ekosystemu i możliwych konsekwencji podejmowanych działań.
Spór o starolasy nie sprowadza się więc do prostego wyboru między ochroną a użytkowaniem. Dotyczy również tego, gdzie powinny przebiegać granice ingerencji człowieka i jak zachować wyjątkowe ekosystemy w warunkach szybko zmieniającego się klimatu.
Źródła:
https://forumakademickie.pl/wokol-nauki/starolasy-miedzy-nauka-ochrona-a-zarzadzaniem/
dr hab. inż. Janusz Szmyt, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
Nadleśnictwo Gubin
