Archeolożka z Uniwersytetu Warszawskiego Anna Kordas przeanalizowała 626 znaków wyrytych na wapiennych blokach Bramy Tauchira w starożytnym Ptolemais na terenie dzisiejszej Libii. Badania pozwoliły odtworzyć sposób organizacji pracy kamieniarzy i funkcjonowania wielkiego placu budowy sprzed ponad dwóch tysięcy lat.
Brama Tauchira była jednym z najbardziej monumentalnych elementów fortyfikacji Ptolemais, ważnego miasta hellenistycznej Cyrenajki. Budowlę wzniesiono lub gruntownie przebudowano w II wieku p.n.e. Na zachowanych blokach kamiennych znajdują się litery alfabetu greckiego i bardziej złożone monogramy, których znaczenie przez lata pozostawało niejasne.
Badaczka zidentyfikowała 27 typów oznaczeń. Jeden z systemów wykorzystywał m.in. litery od alfa do eta, co może wskazywać, że przy budowie pracowało co najmniej siedem zespołów. Monogramy mogły natomiast odnosić się do poszczególnych warsztatów albo osób finansujących część prac.
Analiza rozmieszczenia i sposobu wykonania znaków wykazała, że nie były one jedynie podpisami rzemieślników. Mogły służyć do sortowania bloków, kontrolowania etapów ich obróbki, organizowania transportu oraz wskazywania właściwego miejsca elementu w konstrukcji. Niektóre nanoszono jeszcze przed ustawieniem kamieni, inne dopiero po zakończeniu montażu.
Oznaczenia prawdopodobnie pomagały również rozliczać pracę poszczególnych ekip. Różnice między systemami znaków mogą świadczyć nawet o zmianach sposobu finansowania budowy – od środków miejskich po wsparcie właścicieli warsztatów lub lokalnych fundatorów.
Zdaniem badaczki system stosowany w Ptolemais można porównać do współczesnego oznaczania prefabrykowanych elementów na dużych budowach. Niewielkie symbole umożliwiały sprawne zarządzanie ogromnym przedsięwzięciem, w którym każdy blok przechodził kolejne etapy – od wydobycia w kamieniołomie po ostateczne umieszczenie w budowli.
Źródła:
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C114320%2Clibiaponad-620-znakow-ukazuje-sposob-pracy-starozytnych-budowniczych.html
European Journal of Archaeology
